سوال

چرا آرزوی مرگ كردن گناه است؟

پاسخ

اين مسأله چند صورت دارد، زيرا گاهی انسان‌ها آرزو میكنند در راه خدا كشته شوند و همانطور كه شهدای كربلا در شب عاشورا چنين آرزويی داشتند و حتی در دعاهای خود آن را با گريه و زاری از خداوند طلب میكردند و همان‌طور كه شهدای دفاع مقدس نيز آرزو داشتند، خوب، اين هم خود نوعی مرگ است. پس چرا اين آرزو، آرزوی انسان‌ها بزرگ بوده است.
گاهی هم برخی انسان‌ها آرزو میكنند بميرند تا از مشكلات و سختیهايی كه در زندگی با آن مواجه هستند راحت شوند و اصلاً آرزو میكنند كاش متولد نشده بودند. اين هم نوعی ديگر؛ مردن برای رهايی از مشكلات و ممكن است افرادی هم باشند كه با جهت‌های ديگر آرزوی مرگ داشته باشند. به هر حال قبل از بررسی اين جهات مثبت و منفی خوب است ابتدا به اين مطلب توجه داشته باشيم كه:
مرگ و زندگی دو نعمت بزرگ الهی هستند.
قانون مرگ از عمومیترين و گسترده‌ترين قوانين اين عالم است. همانطور كه قانون حيات و زندگی اين طور است. انبياء الهی، صالحين و حتّی فرشتگان مقرّبين هم میميرند و جز ذات پاك خداوند در اين جهان باقی نمیماند. كلُّ مَنْ عَلَيها فانٍ و يَبقي وجهُ رَبّكَ ذوالجلالِ و الاكرام،[1] همه كسانی كه روی زمين هستند (منظور در عالَم) فانی میشوند و تنها ذات ذوالجلال و گرامی پروردگارت باقی میماند و آنچه كه مقدم بر مرگ ـ يعنی انتقال انسان از سرای دنيا به سرای جاويدان آخرت ـ میباشد، نعمت حيات و زندگی است. نعمتی كه خداوند در قرآن كريم با منّت از آنها ياد كرده است و بر بشر تمام نموده‌ است؛ و هو الّذي اَحياكُم ثم يُميتُكُم ثم يُحييكُم اِنّ الانسانَ لكفور؛[2] و او كسی است كه شما را زنده كرد، سپس میميراند، بار ديگر زنده میكند (در قيامت) امّا انسان بسيار ناسپاس است. همين كه در آخر آيه میفرمايد: «انسان بسيار ناسپاس است» اشاره به اين دارد كه اوّلاً مرگ و زندگی هر دو نعمت هستند كه مورد كفران نعمت قرار می گيرند[3]و البته زندگی اولين نعمتی است كه خداوند به انسان لطف كرده و ثانياً انسانها نسبت به اين نعمتها ناسپاس‌اند، از عمر خويش استفاده كافی را نمی برند، اوقات خويش را به بطالت می گذرانند و گاه و بيگاه اين نعمت را در كارهای آلوده به گناه صرف میكنند و در آخر، همين كارها موجبات رنج و سختی را برايش فراهم میسازد و اينجاست كه انسان دوست دارد و آرزو می كند كاش اصلاً به دنيا نيامده بود و البته اين آرزو كه بوی نااميدی  از رحمت خدا و شکايت از تقديرات او را میدهد خودش گناهی ديگر است.

آرزوی مرگ و دو رويِ آن:
اوّل: بدون شك تقاضای مرگ از خدا يا آرزوی مرگ كار درستی نيست ولی گاه در زندگی انسان حوادث سختی روی میدهد كه طعم حيات كاملاً تلخ و ناگوار میشود؛ مخصوصاً درآن جا كه انسان هدف‌های مقدس يا شرف و حيثيت خود را در خطر میبيند و توانايی دفاع در برابر آن را ندارد. در اين گونه موارد گاهی برای رهايی از شكنجه‌های روحی تقاضای مرگ میكند.[4] هنگامی كه انسان خيال میكند تمامی درها به رويش بسته شده و برای حل مسائل هيچ راهی ندارد كه بدون شك نمیتوان گفت: انسان در اين صورت به بن بست رسيده است.
حضرت مريم ـ عليها السّلام ـ نيز چون به لحظات به دنيا آمدن فرزندش عيسی ـ علیه السلامـ كه خداوند او را بدون پدر به مريم عطا كرده بود، نزديك و نزديك‌تر میشد در فكرش اين تصوّر پديد آمد كه تمام آبرو و حيثيتش در برابر مردم بی خرد با تولد اين نوزاد به خطر خواهد افتاد. اين جا بود كه آرزوی مرگ كرد و فرمود: ای كاش پيش از اين مرده بودم و بكلّی فراموش میشدم.[5] وی عفت و پاكدامن را حتی از جانش بيشتر دوست میداشت و برای آبروی خود ارزش بيش از حيات خود قائل بود و لذا اين فكر شايد در لحظات بسيار كوتاهی صورت گرفت و ديری نپائيد با ديدن رحمت الهی اين افكارش بر طرف شد و نور اطمينان و آرامش و توكّل تمام قلبش را فرا گرفت و با قامتی استوار يك تنه در برابر تمامی مشكلات و گرفتاریهايی كه يك مشت آدم‌های بی خرد برای وی پيش آورده بودند ايستاد و از ناموس خدا، عفت و پاكدامنی خويش دفاع كرد.
اينها درس‌هايی هستند برای ما انسان‌ها كه به راحتی در برابر مشكلات و سختیهای زندگی از ميدان به در نشويم و با درايت، صبر، حوصله و توكّل به خدا در صدد حلّ مشكلات برآئيم نه اين كه با تبعات پوچ‌گرايی و يأس و نوميدی مشكلی بر مشكلات قبلی بيافزائيم.
زندگی بالاترين موهبتی است كه به ما ارزانی شده، همان طور كه ضرب المثل قديمی میگويد « جايی كه زندگی هست اميد هست» و چنان چه ما همّت قبول و انتخاب زندگی را پيدا كنيم ديگر زندگی كردن آن قدر برايمان مشكل نخواهد بود.[6] اكثر كسانی كه به غلط افكار نوميدی و يأس از زندگی به سرشان میزند و آرزوی مرگ میكنند حرفشان اين است كه « لعنت به اين زندگی كه من بخواهم انتخابش كنم. اين در حقيقت زندگی است كه مرا انتخاب كرده است، من از كسی نخواستم مرا به دنيا بياورد. آمدن من به خواست خودم نبوده و حالا اگر نخواهم اين زندگی را كه به من تحميل شده قبول كنم ديگر چه لزومی دارد زنده باشم».
دسته‌ای از روان شناسان معتقدند كه برخی انسان‌ها خود را آنگونه كه هستند مورد پذيرش قرار نمیدهند و در عوض با به كار گيری رفتار‌هايی به انكار خود و تغيير افكار، هيجان‌ها و كردار خود میپردازند و در نهايت دچار اضطراب میشوند، در استفاده از نيرو‌ها و استعداد‌های خود ناتوان میمانند .[7] دائماً خود را از اين كه در اين دنيا زندگی میكنند سرزنش میكنند، كارها و روش‌ زندگی خويش را به باد انتقاد میگيرند و در نهايت به غلط آرزوی مرگ را در فكر و ذهن میپرورانند. قطعاً چنين آرزويی صحيح نيست و از نظر مبانی دين اسلام و آيات قرآن كريم مردود میباشد.
دوّم : شنيده‌ايد كه دوست مشتاق ملاقات دوست است و میدانيم كه لقای معنوی پروردگار در قيامت رخ میدهد. هنگامی كه موانع عالم دنيا بر طرف شود و غبار‌های گناه و شهوات و هوس‌های فرو نشيند، پرده‌ها برداشته میشود و انسان با چشم دل جمال محبوب خويش را میبيند. مرگ پلی است كه انسان را در اين مسير به دوست میرساند و لذا شوق پسر ابي طالب علی ـ عليه السّلام ـ به مرگ بسيار بيشتر از علاقه كودك به سينه مادرش بود و هنگامی كه فرق مباركش از هم شكافته شد خروشی بر آورد كه: فزت و ربّ الكعبه؛ قسم به پروردگار كعبه كه رستگار شدم.
شهدای 8 سال دفاع مقدس برای رسيدن به اين مقامات معنوی گوی سبقت را از يكديگر میربودند و اگر زمانی میشنيدند كه برای شركت در عملياتی انتخاب شده‌اند چنان خوشحال میشدند همچون حالت عروس در حجله دست از پا نمیشناختند. خوب چنين آرزويی برای مرگ، آرزوی مرگ نيست بلكه آرزوی جاويد شدن است.

معرفي منبع جهت مطالعه بيشتر:
1. تفسير نمونه . جلد 13 . صفحات : 43، 44، 45، 46 .

پي نوشت ها:
[1] . مباركه الرحمن/26 و 27 .
[2] . حج/66 .
[3] . طباطبائي . محمد حسين . تفسيرالميزان (ترجمه) . ج14 . ص570 . قم . دفترانتشارات اسلامي . 1381 .
[4] . مكارم شيرازي . ناصر . تفسير نمونه . ج 13 . ص 44 و 45 . تهران . دارالكتب الاسلاميه . 1376 .
[5] . قالّت يا ليتني مِتُّ قبلْ هذا و كنتُ نسياً مّنسيّاً . مريم/23 .
[6] . بوسكاليا . لئو . زندگي با عشق چه زيباست . ترجمة تور انداخت تمدن ( مالكي) . ص 253 . تهران . نشر دايره . 1380 .
[7] . دادستان . پري رخ . روان شناسي مرضي تحولي ، از كودكي تا بزرگسالي . ج 1 . ص 112 . تهران . سمت، 1383 .

http://andisheqom.com/fa/Question/View/10945/چرا-آرزوي-مرگ-كردن-گناه-است