رضاخان با ورود به صحنه سیاست به ویژه در دوره نخست وزیری اش اقداماتی انجام داد که اغلب با عنوان اصلاحات و پیشرفت ها از آنها یاد می شد. از آن جمله می توان به تخته قاپو کردن عشایر، به تصویب رساندن قانون ثبت سجل و احوال، لغو القاب اشرافی دوره قاجاریه، اصلاح تقویم رسمی، تصویب نمودن نظام اجباری و تشکیل ارتش نوین و غیر اسلامی کردن نظام آموزش و پرورش و غیره اشاره نمود. هنگامی که رضاشاه به تاج و تخت سلطنت دست یافت، ایران دیگر به ایران دوره قاجار مشابهتی نداشت. وی و همکارانش موفق شده بودند که تغییراتی چند در زمینه امور اقتصادی و نظامی را به مرحله اجرا درآوردند. اساس برنامه های سیاسی او عبارت بودند از نابودی کامل نظام گذشته یعنی انهدام سلطنت سنتی و امتیازات آریستوکراسی و از بین بردن حقوق و اختیارات علماء دین در سیاست و حکومت و آنگاه بنیان یک ایران نوین غیر اسلامی را چیدن. این امر مستلزم غربی نمودن جامعه ایرانی به طور کامل بود؛ ایجاد یک نظام اداری نوین بر اساس موازین غربی و غیر مذهبی کردن نظام های آموزشی و حقوقی بود.

تغییر نظام آموزش و پرورش از عمده ترین اقدامات رضاشاه در نیل به اهداف تجددخواهی وی بود، در سالهای 1306-1313ش/1927-1934م و تصویب نامه هایی درباره آموزش عمومی و اجباری رایگان ابتدایی و دبیرستان و آموزش عالی و همچنین تأسیس شبکه آموزش غیر مذهبی و دولتی و حتی آموزشگاه ها و دانشکده های علوم تربیتی غیر اسلامی وضع شد. به موجب این قوانین مدارس از اختیار علماء و مبلّغان دین خارج شد. رضاشاه بر این عقیده بود که روحانّیت مهمترین مانع بر سر راه ترقی است و دولت و وزارت فرهنگ مسؤولیّت اداره و نظارت کلیه مدارس را بر عهده گرفت.

در سال 1314ش/1935م به دنبال فرمان کشف حجاب، زنان به شکلی بدون حجاب نیز به دانشکده ها راه یافتند و در ادارات دولتی به کار گرفته شدند. در این زمان مدارس مختلط دختران و پسران تأسیس گردید. از آغاز این جریان یک نظم نوین با آهنگی شتابان که مورد نظر رضاشاه در حذف اسلام بود، به نظام آموزش و پرورش جدید ایران پای نهاد و به صورت یک نظام یکپارچه در سیطره کامل دولت نمایان شد.

رضاخان با همین اهداف سنگ بنای دانشگاه تهران را در 15 بهمن 1313ش /5 فوریه 1935م گذارد و آموزش عالیه نیز در ایران راه اندازی شد. در اوایل سال 1314ش/1935م رضاشاه پس از بازگشت از سفر ترکیه، با تأسیس سازمانی به نام فرهنگستان زبان به اصلاح زبان فارسی و دور ریختن لغات عربی و بیگانه از آن و استفاده از لغات و اصطلاحات اصیل فارسی اقدام نمود. در دی ماه 1313ش/1934م طی بخشنامه از طرف وزارت خارجه به کلّیه سفارتخانه ها ایران در خارج و سفارتخانه های خارجی در ایران، مقرر گردید که از این به بعد به جای کلمه پرس، پرشیا، پرشین، ایران را به کار ببرید. هدف از این کار نشان دادن اصل و تبار آریایی ایرانیان منهای اسلام بود.

همه این اقدامات سایه به ظاهر خنک و زیبایی بر سر جامعه ایرانی اسلامی بود که هدفی جز نفی و انحلال اسلام و شیعه نداشت و در واقع سایه تاریک و ناامید کننده ای بود که مزیّن شده بود.